⠠⠏⠁⠧⠑⠇ ⠠⠅⠊⠗⠽⠥⠅⠓⠊⠝ (liilliil) wrote,
⠠⠏⠁⠧⠑⠇ ⠠⠅⠊⠗⠽⠥⠅⠓⠊⠝
liilliil

Categories:

Трагическая судьба советского оператора, снявшего вход русских в Ченстохову в 1945 г.

Мацей Хышко, Збигнев Бернацкий
«Газета Выборча» 16 января 2020




Владимир Сущинский (Фото из советского фильма)

Фильм входа советских войск, фрагменты которого использованы в выпущенном в прошлом году документальном фильме «Ченстохова в 1939-1945 годах — Вторая мировая война» (показ состоится в пятницу, 17 января в 18:00 в клубе Политехник) — снял оператор советской съёмочной группы Владимир Сущинский. А через месяц его тело несли в открытом гробу по ченстоховским Аллеям.

Мацей Хышко, работник ЗАГСА и докторант Университета Яна Длугоша в Ченстохове и антиквар Збигнев Бернацкий – владелец Независимой Антикварни – опубликовали в прошлом году в «Выборчей» документальный текст о ходе военных действий в Ченстохове 16-17 января 1945 г.: рейд танков батальона Семена Хохрякова, схватки с немцами, и их бегства. После очередного года изучения исторических источников, они представляют новые факты того периода.

Советский фронтовой оператор

Фронтовые операторы советских киногрупп, снимавших материал на улицах свободной уже от немецких оккупантов Ченстоховы, зафиксировали на своих плёнках, среди прочих, повреждения, которые от артиллерийского обстрела понёс фасад костёла св. Зигмунда.


Январь 1945 года в Ченстохове. Поврежденный костёл св. Зигмунда. На переднем плане: мощные динамики на пропагандистской машине советских войск из коллекции Кшиштофа Каспжака / Kas-Film

На одном из фрагментов созданной в результате их деятельности советской кинохроники под названием «Победа за Вислой» отчетливо видны кадры со снесённым снарядом верхушками стен этой ченстоховской святыни XIV века. То, что снимок был сделан уже после окончания боев, прекрасно видно по присутствию на пл. Дашинского оснащенного тремя мощными динамиками советской пропагандистской машины, окруженной толпами ченстоховцев.

Советский кинооператор не мог тогда и предположить, что, помимо упомянутого фильма, соавтором которого он был, его дальнейшая судьба иным, неразрывным образом, свяжется с Ченстоховой. Владимир Сущинский не дожил до конца войны. Он погиб во время съемок киноматериала, документирующего бои за Крепость Бреслау (Вроцлав). Его тело было с почестями похоронено в 1945 году именно в Ченстохове. А после окончания военных действий в 1946 году был создан посвященный его памяти фильм под названием «Фронтовой оператор», показанный в кинотеатрах страны Советов.


Владимир Сущинский Фото из частной коллекции

В этом фильме использованы фрагменты кинохроники, снятые при жизни Сущинского. Ченстоховян, безусловно, заинтересует тот факт, что часть этого фильма, посвященная боям на территории Польши, начинается с вида на статую Матери Божьей, которая до сих пор стоит перед монастырем на Ясной горе.

Уникальные кадры из Ченстоховы появляются в том фильме уже в самом начале, в сцене, когда советский «виллис», перевозящий открытый гроб с телом погибшего оператора, медленно следуют вместе с похоронной процессией по Второй аллее.


Торжественные похороны Владимира Сушинского в Ченстохове (процессия идет по Аллеям, на заднем плане, слева, дом Франке) кадры из советского фильма

Бренные останки автора уникальных кадров, документирующих бурную историю Ченстоховы первой половины XX века, ныне покоятся в отдельной, запущенной и забытой могиле под номером 14 на участке советских солдат на кладбище Куле. Однако не исключено, что благодаря нашей статье, у его современных творческих ченстоховских коллег – как кино, так и фотопрофессионалов – возникнет идея замены заросшего мхом, нечитаемого и анонимного памятника, на хотя бы скромную, но эстетично выполненную табличку.



- - - -

Tragiczne losy sowieckiego operatora, który nakręcił wejście Rosjan do Częstochowy w 1945 r.
Maciej Hyszko, Zbigniew Biernacki
16 stycznia 2020 | 13:05

Film z wejścia wojsk radzieckich - którego fragmenty użyto w zmontowanym w ub. roku dokumencie "Częstochowa lata 1939-1945 - II wojna światowa" (pokaz w piątek 17 stycznia o godz. 18 w Klubie Politechnik) - nakręcił operator sowieckiej czołówki filmowej Władimir Suszczinski. Parę miesięcy później niesiono jego ciało w otwartej trumnie częstochowskimi Alejami.

Maciej Hyszko, pracownik USC i doktorant na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie oraz antykwariusz Zbigniew Biernacki – właściciel Antykwarni Niezależna – opublikowali w ub. roku w „Wyborczej” tekst dokumentujący przebieg działań wojennych w Częstochowie 16–17 stycznia 1945 r.: rajd czołgów batalionu Siemiona Chochriakowa, potyczki z Niemcami i ich ucieczkę. Po kolejnym roku badań źródeł historycznych przedstawiają kolejne fakty z tamtego okresu.

Frontowy operator sowiecki
Frontowi operatorzy kamer sowieckiej czołówki filmowej, która nagrywała materiał na ulicach wolnej już od niemieckich okupantów Częstochowy, zarejestrowali na swoich taśmach między innymi uszkodzenia, jakie w wyniku ostrzału artyleryjskiego odniosła fasada kościoła św. Zygmunta.

Na jednym z fragmentów powstałej w wyniku ich działalności sowieckiej kroniki filmowej zatytułowanej „Zwycięstwo nad Wisłą” wyraźnie widać kadry ze ściętym pociskiem zwieńczeniem murów tej XIV-wiecznej częstochowskiej świątyni. To, że ujęcie to powstało już po zakończeniu walk, doskonale ilustruje obecność na pl. Daszyńskiego wyposażonego w trzy potężne głośniki sowieckiego wozu propagandowego otoczonego przez tłumy częstochowian.

Sowiecki operator filmowy nie mógł wtedy przypuszczać, że oprócz wspomnianego filmu, którego był współautorem, jego dalsze losy w inny, nierozerwalny sposób połączą się z Częstochową. Władimir Suszczinski nie dożył końca wojny. Zginął podczas kręcenia materiału filmowego dokumentującego walki o Festung Breslau (Wrocław). Jego ciało zostało z honorami pochowane w 1945 r. właśnie w Częstochowie. A po zakończeniu działań wojennych w 1946 r. powstał poświęcony jego pamięci film pt. „Frontowy Operator” wyświetlany w kinach Kraju Rad.

W realizacji filmu wykorzystane zostały fragmenty kronik filmowych nagranych za życia Suszczinskiego. Częstochowian z pewnością zainteresuje fakt, że część tego filmu poświęcona walkom na terenie Polski rozpoczyna się od widoku na figurę Matki Bożej, która do dziś stoi przed klasztorem na Jasnej Górze.

Unikalne kadry z Częstochowy pojawiają się jednak na tym filmie już od samego początku, czyli od scen, w których sowiecki willys wiozący odkrytą trumnę z ciałem poległego kamerzysty wraz z konduktem pogrzebowym przejeżdża powoli II Aleją.

Doczesne szczątki autora unikatowych kadrów dokumentujących burzliwą historię Częstochowy pierwszej połowy XX w. spoczywają obecnie w pojedynczym, zaniedbanym i zapomnianym grobie oznaczonym numerem 14 w kwaterze żołnierzy sowieckich na cmentarzu Kule. Nie jest jednak wykluczone, że dzięki lekturze naszego artykułu pośród współcześnie tworzących w Częstochowie kolegów – zarówno z branży filmowej, jak i fotograficznej – powstanie idea zastąpienia zarośniętego mchem, nieczytelnego, anonimowego nagrobka choć skromną, ale estetycznie wykonaną tablicą.
Tags: Częstochowa, history
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments