⠠⠏⠁⠧⠑⠇ ⠠⠅⠊⠗⠽⠥⠅⠓⠊⠝ (liilliil) wrote,
⠠⠏⠁⠧⠑⠇ ⠠⠅⠊⠗⠽⠥⠅⠓⠊⠝
liilliil

Category:

Спасение Ясной Горы




Евгениуш Гуз, «Пшеглонд», 27 января 2020

Неожиданная атака советских танков на Ченстохову заставила солдат Вермахта бежать в панике

Поток ИНПшной пропаганды приводит к тому, что лишь немногие знают, как в январе 1945 года был спасен храм на Ясной горе. В объёмной публикации «Ясная Гора» (Нижнесилезское издательство, 2001) Антони Яцковского, Яна Паха и Яна Станислава Рудзинского подробно обсуждена пред- и послевоенная судьбу центра культа Богородицы, но пропущен период оккупации целиком. Богатое многосотстраничное описание этого времени можно найти в низкобюджетном издании Ордена Паулинов 1991 года «Ясная Гора в годы гитлеровской оккупации» приора о. Януша Збудниевка.

Обещания Франка и Гиммлера

Гитлеровские бонзы много посещали Ясную Гору. Первым 4 ноября 1939 года там появился министр внутренних дел Вильгельм Фрик. Губернатор Ганс Франк посетил святилище дважды в 1940 году, впервые 25 февраля, а затем всей семьей 17 сентября. Кстати, он заверил отцов Паулинов в готовности оказать помощь, если они окажутся в нужде. Аналогичное обещание дал 27 октября 1940 года Генрих Гиммлер, главарь аппарата террора, на совести которого смерть польских священников в концентрационных лагерях. Всего их в Дахау погибло 846 человек.

В монастырской документации есть информация, что через святилище прошло более 12 тыс. офицеров Вермахта, в том числе генералов и маршалов, что задокументировано их записями в Памятной книге.

Уже в самом начале войны Ясной Горой заинтересовался министр пропаганды Третьего Рейха Йозеф Геббельс. 3 сентября 1939 года в 200 милях к западу от Ирландии был торпедирован пассажирский корабль «Атения». На его борту находилось 1,4 тыс. пассажиров, в том числе многие американские и канадские граждане. Скорее всего, немецкая подводная лодка напала на корабль по ошибке, ибо в тот период войны немцам было нужно обострение отношений с Англией, Францией или Соединенными Штатами. Таким образом, Геббельс запустил все инструменты пропаганды, чтобы убедить международное мнение, что Рейх не имеет к этому преступлению никакого отношения. По его версии, корабль столкнулся с английской миной, и ложь о торпеде была придумана для того, чтобы разжечь ненависть к немцам.

Однако, желая более управдоподобить свою версию хотя бы перед собственным обществом, Геббельс использовал для этого информацию загадочного происхождения о бомбардировке немцами Ясной Горы. Он объявил, что лучшим доказательством лживости противника в деле о потоплении «Атены» является клеветническое утверждение поляков о том, что Люфтваффе якобы разбомбила Ясногорский монастырь. 3 сентября Геббельс даже отправил специально из Берлина в Ченстохову американского корреспондента Луи П. Лохнера, известного своим критическим отношением к Третьему Рейху. Лохнер должен был засвидетельствовать польскую ложь.

От настоятеля о. Норберта Мотылевского потребовали письменного заявления о том, что монастырь с момента вступления войск не пострадал. Настоятелю пришлось выпустить такое заявление, а немцы тут же её сфотографировали и опубликовали во многих журналах вместе с фотографиями Лохнера в часовне перед образом Богоматери. Её сбрасывали в виде листовок с самолетов в разных местах страны и передавали во многие информационные агентства по всему миру.

На самом деле не было никаких оснований для того, чтобы лживую версию о бомбардировке Ясной Горы приписывать Варшаве. В сообщении штаба Верховного Главнокомандующего от 3 сентября действительно была сводка о взятии Ченстоховы немцами, но ни в этом, ни в каком другом сообщении не упоминалось о бомбардировке Ченстоховы, а тем более святилища.

Трусливое бегство немцев

Второй раз Ясная гора стала предметом интереса Вермахта в конце войны, когда немцы готовились к обороне Ченстоховы, которая, как говорится в публикации «Армия Крайова в документах», должна была стать одним из главных столпов обороны границ Рейха. В ноябре 1944 года в районе города велись масштабные фортификационные работы. Приближающийся фронт привёл в состояние тревоги польское правительство в эмиграции и его представителя при Ватикане, посла Казимежа Папье. Пий XII был засыпан призывами к вмешательству в дела немецких властей. Про-государственный секретарь в Ватикане, позже кардинал, Доменико Тардини, уже 15 ноября 1944 года. передал нунцию в Берлине телеграмму-демарш, указывающие на необходимость признания Кракова и Ченстохова открытыми городами, потому что в противном случае судьба Ясной Горы будет в опасности. Нунций Чезаре Орсениго ответил 22 ноября, что приказ выполнил. Когда несколько месяцев спустя выяснилось, что оба города вышли из войны невредимыми, ватиканские источники объявили, что это произошло благодаря их вмешательству. Такая реакция была естественна, потому что о действиях Красной Армии там ничего не знали.

На самом деле немцев не заботило их посредничество. По рассказам отцов-паулинов, комендант ченстоховского гарнизона явился на Ясную Гору и заявил, что перед тем, как покинуть монастырь, у него есть приказ сжечь его. Немецкие солдаты разлили несколько-до двадцати (по разным показания) бочек с бензином, а рядом с бочками стояли ведра с керосином и стружкой. Подъехал и грузовик, набитый одеялами и бумагами. Во дворе начался пожар, который, однако, через несколько часов удалось потушить.

На большее у немцев не хватило времени, так как неожиданная атака советских танков на Ченстохову вызвала панику среди бежавших солдат Вермахта.

Также о. Збудневек отмечает, что отступление немцев происходило в панике, добавляя что «генералитет Вермахта, видимо, был растерян ходом дел». «Ни Ченстохова, ни Краков не стали ареной боёв, хотя над обоими городами висела угроза боевых действий. По мнению историков, оба города Спас «смелый маневр советских войск»», заключает автор издания «Ясная Гора в годы гитлеровской оккупации».

Если западные союзники действительно приняли к сердцу польские призывы и консультировались с Москвой, это бы ещё больше подтвердило то, что советское командование сознательно совершило смелый оперативный маневр, спасший Краков и Ченстохову от разрушения.

О. Збудневек вспоминает: «уход немцев с Ясной горы напоминал беспорядочное и трусливое бегство на машинах, мотоциклах и даже пешком. Первый переполох устроили три советских танка, ворвавшиеся в город 16 января 1945 года, один из которых подъехал под монастырскую площадь. Не в силах проникнуть под его стены, он выстрелил и попал прямо в первый этаж монастырского здания, ниже окна генеральских апартаментов ордена. Русские в тот день еще не овладели городом, зато немцы в панике уничтожали свои конторы, а на Ясной горе около 16 часов подожгли грузовик, нагруженный одеялами, машинками и лабораторным оборудованием, что создало большую угрозу пожара. Когда огонь потушили с помощью клириков, все убедились, что свободны. Вокруг уже не было ни одного немца, двери в их комнаты были открыты, на столах стоял недоеденный ужин, на валах валялись оружие и боеприпасы, повсюду царил беспорядок. Вокруг монастыря все чувствовали приближение желанной свободы. Немцы бежали, а за ними уже бежали поляки к часовне, а потом к складам, где О. Савицкий раздавал бывшие немецкие одеяла».

Также другое ясногорское издание, «Ясная Гора. Информатор 1991 года», изданный орденом Паулинов, подтверждает: «наступил, наконец, день 16 января 1945 года, неожиданная атака советских танков на Ченстохову вызвала панику среди бежавших немецких войск. К вечеру того же дня немецкие солдаты в панике покинули Ясную Гору, запалив машину и налив вокруг неё бензин, который стекал прямо к военному складу, размещенному в бывшем арсенале. Только благодаря присутствию духа монахов, среди которых случайно оказался начальник пожарной части Ченстоховы, спасло Ясную Гору».

Символическое паломничество

Ясногорские тексты совпадают с показаниями местных жителей. В письме в редакцию «Przegląd Tygodnik» от 18 марта 1998 года Станислав Пшивара из Кракова писал: «Не все знают, а часть поляков, возможно, даже не хотят знать, что Ясногорский монастырь во время Второй мировой войны был спасен благодаря красноармейцам. Ченстохова была подготовлена немцами для длительной обороны, являясь важным пунктом обороны. Ченстоховский гарнизон немецких войск состоял из подразделений 608-й дивизии для специальных задач и различных подразделений, разбитых во время боёв. Гарнизон располагал сильной поддержкой авиации, артиллерии и танковых войск. Из информации, полученной советской разведкой и польскими партизанами, следовало, что немцы намеревались уничтожить монастырь на Ясной Горе. В его подземелье установили 200 авиабомб, которые должны были взорваться после захвата города советскими войсками. Ответственность за разрушение Ченстоховы должна была пасть на Красную Армию. Эти позорные планы были уничтожены быстрыми, смелыми и решительными действиями авангарда, выделенного из 7-го гвардейского танкового корпуса и особенно 2-го танкового батальона под командованием майора Семена Хохрякова. Он ворвался в город, обойдя Ченстохову с севера и юга, а после подхода подразделения под командованием полковника Дудяка 17 января, после коротких, но ожесточенных уличных боев, окончательно подавил сопротивление немцев. Почти одновременно с боями за город на холме монастыря действовала группа саперов под командованием лейтенанта Алеши Капустина, который с риском для жизни обезвредил взрыватели замедленного действия, установленные в бомбах. Большое мастерство саперов предотвратило отвратительную провокацию, вследствие которой, кроме монастыря на Ясной горе, лежали бы в руинах бы не менее половины строений Ченстоховы.»


В сентябре 2006 года группа солдат Бундесвера из 24 человек вместе с польскими солдатами после десятидневного пешего похода прибыла на Ясную Гору. Их приветствовал примас Йозеф Глемп, отметивший символический характер этого солдатского паломничества.

————————————————————

Ocalenie Jasnej Góry
Eugeniusz Guz, Przegląd, Styczeń 27, 2020

Niespodziewany atak czołgów radzieckich na Częstochowę sprawił, że żołnierze Wehrmachtu uciekli w popłochu

Zalew ipeenowskiej propagandy sprawia, że tylko nieliczne osoby wiedzą, jak w styczniu 1945 r. uratowano sanktuarium na Jasnej Górze. W obszernej publikacji „Jasna Góra” (Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001) Antoni Jackowski, Jan Pach i Jan Stanisław Rudziński drobiazgowo omówili przed- i powojenne losy centrum kultu maryjnego, pominęli jednak cały okres okupacji. Bogaty, kilkusetstronicowy opis tego czasu można znaleźć w niskonakładowym wydawnictwie zakonu paulinów z 1991 r., „Jasna Góra w latach okupacji hitlerowskiej” pióra o. Janusza Zbudniewka ZP.

Obietnice Franka i Himmlera

Hitlerowscy bonzowie licznie odwiedzali Jasną Górę. Jako pierwszy 4 listopada 1939 r. pojawił się tam minister spraw wewnętrznych Wilhelm Frick. Gubernator Hans Frank odwiedził sanktuarium dwukrotnie w 1940 r. Po raz pierwszy 25 lutego, a potem z całą rodziną 17 września. Przy okazji zapewnił ojców paulinów o gotowości służenia pomocą, gdy znajdą się w potrzebie. Podobną obietnicę złożył 27 października 1940 r. Heinrich Himmler, szef całego aparatu terroru, mającego na sumieniu śmierć polskich księży w obozach koncentracyjnych. W samym Dachau zginęło ich 846.

W klasztornej dokumentacji znajduje się informacja, że przez sanktuarium przewinęło się przeszło 12 tys. oficerów Wehrmachtu, w tym generałowie i marszałkowie, co jest udokumentowane ich podpisami w księdze pamiątkowej.

Już na samym początku wojny Jasną Górą zainteresował się minister propagandy Trzeciej Rzeszy Joseph Goebbels. 3 września 1939 r. w odległości 200 mil na zachód od Irlandii storpedowany został statek pasażerski „Athenia”. Na jego pokładzie znajdowało się 1,4 tys. pasażerów, w tym wielu obywateli amerykańskich i kanadyjskich. Najprawdopodobniej niemiecki okręt podwodny zaatakował statek przez pomyłkę, w tym okresie wojny nie zależało bowiem Niemcom na zaognianiu stosunków z Anglią, Francją czy Stanami Zjednoczonymi. Goebbels uruchomił więc wszystkie narzędzia propagandy, aby przekonać opinię międzynarodową, że Rzesza nie miała z tą zbrodnią nic wspólnego. W jego wersji statek wpadł na angielską minę, a kłamstwo o storpedowaniu wymyślono po to, aby rozbudzić nienawiść do Niemców.

Chcąc jednak bardziej uprawdopodobnić swoją wersję chociażby przed własnym społeczeństwem, Goebbels wykorzystał w tym celu zagadkowego pochodzenia informacje o zbombardowaniu przez Niemców Jasnej Góry. Ogłosił, że najlepszym dowodem zakłamania wroga w sprawie zatonięcia „Athenii” jest oszczercze twierdzenie Polaków, jakoby Luftwaffe zbombardowała jasnogórski klasztor. 3 września Goebbels ściągnął nawet specjalnie z Berlina do Częstochowy amerykańskiego korespondenta Louisa P. Lochnera, znanego z krytycznego stosunku do Trzeciej Rzeszy. Lochner miał zaświadczyć o polskim kłamstwie.

Zażądano od przeora o. Norberta Motylewskiego pisemnej deklaracji, że klasztor od chwili wkroczenia wojsk nie doznał żadnych szkód. Deklarację taką przeor musiał złożyć, a Niemcy natychmiast ją sfotografowali i zamieścili w wielu dziennikach wraz ze zdjęciami Lochnera w kaplicy przed obrazem Matki Bożej. W formie ulotek zrzucano ją z samolotów w różnych miejscach kraju, przekazano także do wielu agencji prasowych na całym świecie.

W rzeczywistości nie było żadnych podstaw, aby nieprawdziwą wersję o zbombardowaniu Jasnej Góry przypisywać Warszawie. W komunikacie Sztabu Głównego Naczelnego Wodza 3 września podano wprawdzie informację o zajęciu Częstochowy przez Niemców, ale ani w tym komunikacie, ani w żadnym innym nie wspomniano o bombardowaniu Częstochowy, a tym bardziej sanktuarium.

Tchórzliwy odwrót Niemców

Po raz drugi Jasna Góra stała się przedmiotem zainteresowania Wehrmachtu pod koniec wojny, kiedy Niemcy przygotowywali się do obrony Częstochowy, która – jak czytamy w publikacji „Armia Krajowa w dokumentach” – miała się stać jednym z głównych filarów obrony granic Rzeszy właściwej. W listopadzie 1944 r. w rejonie miasta prowadzono na wielką skalę roboty fortyfikacyjne. Zbliżający się front postawił w stan alarmu rząd polski na emigracji i jego przedstawiciela przy Watykanie, ambasadora Kazimierza Papéego. Pius XII zasypywany był apelami o interwencję u władz niemieckich. Prosekretarz stanu w Watykanie, późniejszy kardynał, Domenico Tardini, już 15 listopada 1944 r. przekazał nuncjuszowi w Berlinie telegraficznie démarche, wskazujące na konieczność uznania Krakowa i Częstochowy za miasta otwarte, bo w przeciwnym razie losy Jasnej Góry będą zagrożone. Nuncjusz Cesare Orsenigo odpowiedział 22 listopada, że polecenie wykonał. Gdy kilka miesięcy później okazało się, że oba miasta wyszły z wojny bez szwanku, źródła watykańskie ogłosiły, że to dzięki ich interwencji. Reakcja ta była naturalna, bo o działaniach Armii Czerwonej nic tam nie wiedziano.

W rzeczywistości Niemcy nie przejęli się tymi interwencjami. Według relacji ojców paulinów komendant częstochowskiego garnizonu zjawił się na Jasnej Górze i oświadczył, że zanim opuści klasztor, ma polecenie go spalić. Żołnierze niemieccy rozlali kilka czy kilkanaście (rozbieżne relacje) beczek z benzyną, a obok beczek stały wiadra z naftą i wiórami. Podjechała także ciężarówka wypełniona kocami i papierami. Na dziedzińcu wzniecono pożar, który jednak po kilku godzinach udało się stłumić.

Na więcej Niemcom nie starczyło czasu, bo niespodziewany atak czołgów radzieckich na Częstochowę wywołał panikę wśród uciekających żołnierzy Wehrmachtu.

Również o. Zbudniewek odnotowuje wycofywanie się Niemców w popłochu, dodając, że „generalicja Wehrmachtu była najprawdopodobniej zdezorientowana przebiegiem spraw”. „Częstochowa ani Kraków nie stały się areną wojny, choć nad obu miastami wisiała groźba walk. Według dotychczasowej opinii historyków oba miasta ocalił »śmiały manewr wojsk radzieckich«”, podsumowuje autor publikacji „Jasna Góra w latach okupacji hitlerowskiej”.

Jeżeli alianci zachodni rzeczywiście wzięli sobie do serca polskie apele i konsultowali się z Moskwą, potwierdziłoby to tylko dodatkowo, że radzieckie dowództwo świadomie dokonało śmiałego manewru operacyjnego, który ocalił Kraków i Częstochowę przed zniszczeniem.

O. Zbudniewek wspomina: „Odejście Niemców z Jasnej Góry przypominało bezładną i tchórzliwą ucieczkę na samochodach, motorach, a nawet i pieszo. Pierwszy popłoch wyrządziły trzy czołgi radzieckie, które wdarły się do miasta 16 stycznia 1945 r., spośród których jeden podjechał pod plac klasztoru. Nie mogąc wjechać pod jego mury, wystrzelił i trafił prosto w parter budynku klasztornego, poniżej okna apartamentów generalskich zakonu. Rosjanie tego dnia nie opanowali jeszcze miasta, za to Niemcy w popłochu niszczyli swoje kancelarie, a na Jasnej Górze około godz. 16 podpalili ciężarówkę, załadowaną kocami, maszynami i sprzętem laboratoryjnym, co spowodowało duże niebezpieczeństwo pożaru. Kiedy ogień ugaszono przy pomocy kleryków, wszyscy stwierdzili, że są wolni. Wokoło nie było już ani jednego Niemca, drzwi do ich pomieszczeń były otwarte, na stole stała niedojedzona kolacja, na wałach leżała broń i amunicja, wszędzie panował bałagan. Wokół klasztoru wszyscy czuli nadchodzenie upragnionej wolności. Niemcy uciekali, a za nimi biegli już Polacy do kaplicy, a potem do magazynów, gdzie o. Sawicki rozdawał poniemieckie koce”.

Również inny druk jasnogórski, „Jasna Góra. Informator rok 1991” wydany przez zakon paulinów, potwierdza: „Nadszedł wreszcie dzień 16 stycznia 1945 r. Niespodziewany atak czołgów radzieckich na Częstochowę wywołał panikę wśród uciekających wojsk niemieckich. Pod wieczór tego dnia żołnierze niemieccy w popłochu opuścili Jasną Górę, podpalając samochód i wylewając wokół niego benzynę, która ściekała aż do magazynu wojskowego, umieszczonego w dawnym arsenale. Tylko przytomność umysłu zakonników, wśród których znalazł się przypadkowo komendant Straży Pożarnej Częstochowy, uratowała Jasna Górę”.

Symboliczna pielgrzymka

Teksty jasnogórskie pokrywają się z wiedzą mieszkańców. W liście do redakcji „Przeglądu Tygodniowego” z 18 marca 1998 r. Stanisław Przywara z Krakowa pisał: „Nie wszyscy wiedzą, a część Polaków może nawet nie chce wiedzieć, że klasztor jasnogórski w czasie II wojny światowej został ocalony dzięki czerwonoarmistom. Częstochowa została przygotowana przez Niemców do długotrwałej obrony, stanowiąc ważny punkt oporu. Częstochowski garnizon wojsk niemieckich składał się z oddziałów 608. dywizji do zadań specjalnych oraz pododdziałów różnych jednostek rozbitych w czasie walk. Załoga dysponowała silnym wsparciem lotnictwa oraz artylerii i wojsk pancernych. Z informacji uzyskanych przez radziecki wywiad i polskich partyzantów wynikało, że Niemcy zamierzali zniszczyć klasztor na Jasnej Górze. W jego podziemiach zainstalowali 200 bomb lotniczych, które miały eksplodować po zajęciu miasta przez wojska radzieckie. Odpowiedzialność za zniszczenie Częstochowy miała spaść na Armię Czerwoną. Te haniebne plany zostały unicestwione dzięki szybkiemu, odważnemu i zdecydowanemu działaniu oddziału wydzielonego z 7. korpusu pancernego gwardii, a szczególnie 2. batalionu czołgów, dowodzonego przez mjr. Siemiona Chochriakowa. Wdarł się on do miasta, obchodząc Częstochowę od północy i południa, a po nadejściu oddziału pod dowództwem płk. Dudziaka, 17 stycznia po krótkich, ale zaciętych walkach ulicznych ostatecznie zdławiono opór Niemców. Niemal równocześnie z walkami o miasto na wzgórzu klasztoru działała grupa saperów pod dowództwem lt. Aloszy Kapustina, która z narażeniem życia unieszkodliwiła zapalniki opóźnionego działania zainstalowane w bombach. Duże umiejętności saperów zapobiegły ohydnej prowokacji, w konsekwencji której prócz klasztoru na Jasnej Górze ległaby w gruzach co najmniej połowa zabudowań Częstochowy”.


Wrzesień 2006 r. 24-osobowa grupa żołnierzy Bundeswehry razem z polskimi żołnierzami po dziesięciodniowej pieszej wędrówce przybywa na Jasną Górę. Pozdrawia ich prymas Józef Glemp, świadom symbolicznego charakteru tej żołnierskiej pielgrzymki.
Tags: Częstochowa, history, religion, wwii
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 0 comments